فرم

فرم در تاریخ هنر به چه معناست ؟

تاریخ ۹ می ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۱۴
زمان مطالعه ۳ دقیقه برای مطالعه
تعداد کامنت ۲ نظر
فرم

برای مطالعه تاریخ هنر اول باید با مفاهیم اون آشنا بشیم تا بهتر بتونیم عناصرش رو بشناسیم. یکی از این مفاهیم «فرم» است. فرم در هنر چه معنا و کاربردی دارد؟ هدف از ترکیب بندی چیست؟ چرا تثلیث مقدس مازاتچو از نظر فرم شاخصه؟ آیا فرم فقط از هندسه و معماری تبعیت می‌کنه؟

تعریف

اول از همه باید بفهمیم اصلا فرم چیه؟

طرح یا الگویی که فارغ از موضوع در اثر هنری پدیدار می‌شود را «فرم» یا «ترکیب بندی» می‌گویند. یا به بیان دیگه نوعی نظم که هنرمند بر اثر هنری سوار می‌کند و در عین حال کارکردی جدا از مضمون و موضوع دارد اما به نوعی به انتقال مفهوم کمک می‌کند. مثلا وقتی موضوع نقاشی یک منظره باشه، هنرمند ناگریز نظمی رو بر وضعیت تصادفی طبیعت تحمیل میکنه یعنی ممکنه تپه ها به کره تبدیل بشن، شکل و موقعیت درختان و صخره‌ها هم برای ایجاد هماهنگی و تعادل کمی تغییر کنه. به همین دلیله که وقتی می‌خوایم از اشیای بی‌جان طراحی کنیم اول «چیدمان» می‌کنیم تا این عناصر به شیوه‌ی خوشایندی قرار بگیرن. پس هر تصویر یک اختراع فردی ست.

ترکیب بندی مختص نقاشی نیست حتی در معماری، موسیقی، عکاسی و سینما هم جایگاه ویژه‌ای داره و مهم‌ترین گام در حل یک مسئله بصری محسوب میشه و بسیاری از راهنمایی ها در این زمینه نتیجه‌ی تحقیقاتی درباره‌ی سلسله اعصاب و نحوه‌ی کار حواس انسان است.

بررسی

برای توصیف فرم و ساختار زبان خاصی وجود نداره و تحت تاثیر عوامل مختلفی در هر دوره قرار می‌گیره به همین دلیل تجزیه و تحلیل فرم تا حدودی سخته.

از طرفی همیشه این مسئله مطرحه که تا چه حد ادراک زیبایی شناختی ما بنیادیه و چه ارتباطی با زندگی روزمره‌ی ما داره چون ما بار ها از عبارت «درسته» یا «غلطه» استفاده می‌کنیم بدون اینکه اطلاعات کافی داشته باشیم واین رو هم باید در نظر بگیریم که ما با معماری شرطی شدیم و با تقارن و ایستایی ساختمان خو گرفتیم. مثلا وقتی میخوایم تابلویی رو به دیوار بزنیم به طور ناخودآگاه ضلع اون رو با زمین موازی می‌کنیم.

مثال‌ها

تثلیث مقدس، نقاشی دیواری متعلق به سال 1425 در «کلیسای سانتا ماریا نوولا»
اثر هنرمند ایتالیایی، «مازاتچو»، از نقاشان رنسانس آغازین از نظر اصول و قواعد کلی بسیار شاخصه. شکل‌ها به گونه‌ای قرار دارن که هرم، پایدارترین شکل هندسی، رو تداعی می‌کنن که تمایلات زیبایی شناختی ما رو به پایداری جلب کرده و نوعی حس آرامش و متانت به ما میده. خط مرکزی و عمودی هرم با شکل صلیب و عیسی مسیح تعریف شده در حالی که خطوط عمودی و افقی به وسیله‌ی معماری تقویت شده. تکرار خشک و بی‌روح باعث آزردگی میشه و ما به تنوع نیاز داریم مازاتچو این جذابیت رو با آرایش نا متقارن رنگ لباس‌ها به وجود آورده.

تابلوی «خانواده‌‎ی مقدس» متعلق به سال 1645 اثر هنرمند دوران طلاییِ هلند (سده‌ی هفدهم میلادی) «رامبراند» هم بر مبنای یک هرم متشکل از مریم، گهواره و اشیایی در روی زمین سمت راست ساخته شده که با خطوط قطری نور که فرشتگان هم از اون پایین میان، در تضاده. این اثر با یک خط مورب شامل یک قطعه چوب که یوسف پیامبر با اون مشغول کاره تقویت شده.

البته بسیاری از نقاشان به جنبه معماری در ساخت تصویر پایبند نیستن. مثلا «کوکوشکا» نقاش مدرن در تابلوی «Zrani» هم‌بستگی و یکپارچگی ترکیب خود را با شکل‌ها و رنگ‌ها نشان می‌دهد.

رابطه فرم با سبک

فرم رابطه‌ی تنگاتنگی با سبک و سیاق هنرمند داره به طوری که گاهی تمایز بین این دو سخت میشه مثلا در آثار «وینسنت ونگوگ» نقاش پست امپرسیونیست هلندی حلقه‌های هم مرکز نور، رودخانه‌ها و درختان سرو به قدری با هیجان توصیف شدند که به جای تلاش برای تجزیه و تحلیل نقاشی بهتره با نیروی بصری اون همراه بشیم.

نظرات
دیدگاه‌ها

۲ دیدگاه برای این مقاله ثبت شده است.

  1. صدرا ۱۳ می ۲۰۲۰

    خیلی خوب نوشته بودین ^^ به شخصه با مثال هانون کامل فهمیدم مفهوم ترکیب بندی رو⁦👌🏼⁩ منتظر مطالب بعدیتون هستم

    • ثـنـا مرزبان ۱۴ می ۲۰۲۰

      خیلی ممنونم و خوش‌حالم که خوشتون اومده. منتظر مطالب بعدی‌مون باشین که با مفاهیم دیگه هم آشنا خواهیم شد.

خوشحال میشیم نظرتون رو بدونیم 😉

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مشابه
نوشته‌های رندوم

خواندن مقاله‌های زیر رو به شما پیشنهاد میکنیم 🙃

وودوو؛ جادو با عروسک‌های شبیه خودت!
وودوو؛ جادو با عروسک‌های شبیه خودت!

نظامی عقیدتی که با قدرت ارواح حاکم بر دنیای طبیعی ارتباط دارد. وودوو به صورتی مخفی به وسیله بردگان ب...

رعنا عباسپور
تاریخ ۳ ماه پیش
سبک در هنر چه مفهومی دارد؟
سبک در هنر چه مفهومی دارد؟

«سبک» در مباحث مربوط به هنر از پر استفاده‌ترین واژه‌ها به شمار می‌رود. در عالم نگارش ترکیب هوشمندانه...

ثـنـا مرزبان
تاریخ ۸ ماه پیش
هنر نوسنگی ، یک قدمی تمدن
هنر نوسنگی ، یک قدمی تمدن

نوسنگی در همه جای جهان هم‌زمان به وجود نیامد، نوسنگی در خاورمیانه و هلال حاصلخیز زودتر از اروپا شکل ...

ثـنـا مرزبان
تاریخ ۶ ماه پیش