تالارگاوها - غارلاسکو در فرانسه

هنر پارینه‌ سنگی و ردپای اولین آیین جادویی

تاریخ ۳۱ می ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۵۱
زمان مطالعه ۶ دقیقه برای مطالعه
تعداد کامنت ۱ نظر
تالارگاوها - غارلاسکو در فرانسه

مقدمه: پارینه‌ سنگی چه دورانی ست؟

هدف غارنگاره‌های حیوانات چه بود؟ مگر انسان چه تفاوتی داشت که نمی‌توانست وارد قلمرو نقاشی‌هایش بشود؟
چه نیرو وعقیده‌ای پشت این نقاشی‌ها بود؟
آیا انسان در آن دوران فقط نقاشی می‌کرد؟

با هنر پارینه‌ سنگی و ردپای اولین آیین جادویی در آرتیک همراه باشید…

پارینه سنگی چیست؟

“Paleolithic” پارینه‌ سنگی یا دیرینه سنگی که از۳/۳ میلیون سال پیش و تا ۱۲ هزارسال قبل از میلاد ادامه داشت؛  اولین و طولانی‌ترین دوره‌ی حیات بشر که بعد از میلیون‌ها سال یخبندان که با دوره‌ی ماگدالنی، یعنی عقب‌نشینی نهایی یخ‌ها و فرا رسیدن آب و هوای معتدل، آغاز شد. دوره‌ای که فرگشت انسان به اجداد ما یعنی انسان‌های خردمند “Homo Sapiens”  رسید و فرگشت فکری بشر به عنوان موجودی که در دوره‌های بعد تمدن را به وجود می‌آورد، آغاز شد.

هنر غار نشینان

زمانی که بزرگ‌ترین دشمن بشر حیوانات وحشی بود و سخت‌ترین مشکلش شکار و تهیه‌ی غذا، در دل تاریک‌ترین غارها هنری به وجود آمد که آفرینندگان آن در بدوی‌‍ ترین حالت می‌زیستند؛ هنر اجداد دور ما که بیش از چهل هزار سال با ما فاصله دارند اما امروزه ما به عنوان انسان معاصر با دیدن این آثار به وجد می‌آییم.

آثار هنر پارینه‌ سنگی اکثراً در اروپا به ویژه اسپانیا و فرانسه، اندونزی و آرژانتین و دیرتر از هنر بقیه دوران‌ها و در قرن نوزدهم کشف شدند. بسیاری از این غار‌ها، که اکثراً آبراه‌های زیرزمینی بودند، اتفاقی و یا مثل غار «آلتامیرا» در اسپانیا توسط کودکان کشف شده‌است و دانشمندان تا سال‌ها در مورد صحت‌شان تردید داشتند.

غارنگاره ای از غار آلتامیرا در اسپانیا حدود ۱۶هزار سال قبل از میلاد
غارنگاره ای از غار آلتامیرا در اسپانیا حدود ۱۶هزار سال قبل از میلاد

ابزار و موضوع غارنگاره‌ها

انسان‌های غارنشین با استفاده از موی زبر جانوران یا انواع نی‌ها به عنوان قلمو و کانی‌ها و رنگدانه‌های طبیعی مثل اخرای زرد و قرمز به صورت پودر یا مخلوط آن یا چربی حیوانی برای رنگ‌آمیزی، تصاویر شگفت آوری از جانورانی چون ماموت، گاو وحشی، گوزن، گراز، اسب و گرگ را روی دیوار ها نقاشی یا حکاکی می‌کردند. گاهی سطح مورد نظر را صیقل می‌دادند یا از برجستگی و فرورفتگی طبیعی دیواره‌ها الهام می‌گرفتند و آن را به حالت بدن یک حیوان نسبت می‌دادند مانند اسب خالدار غار «پش-مرل» در فرانسه که حدوداً قدمتی هفده هزار ساله دارد.

اسب خالدار غار پش مرل
اسب خالدار غار پش مرل

این تصاویر و پیکره‌ها حالت ناتورالیستی دارد، یعنی هنرمند تلاش می‌کند تا جایی که می‌تواند رفتاری متقاعدکننده داشته باشد. این نقاشی‌ها نشان‌دهنده‌ی مشاهده‌ی کنجکاوانه و دقیق انسان‌های پارینه‌ سنگی از صحنه‌های حرکت و شکار حیوانات که به صورت لحظه‌ای اتفاق می‌افتد. برای مثال به تصویر «تالار گاوها» در غار «لاسکو» دقت کنید.

در برخی از غارنگاره‌ها تصاویر جانوران با علایم هندسی نیز همراه است.

غارنگاره‌ای از گوزن شمالی و علایم هندسی- غار لاسکو-فرانسه
غارنگاره‌ای از گوزن شمالی و علایم هندسی- غار لاسکو-فرانسه

در بسیاری از جاها این جانوران به همراه  تصاویری از دست انسان به صورت نگاتیو یا منفی همراه هست یعنی هنرمند دستش را روی دیوار گذاشته و اطراف آن را رنگ آمیزی می‌کرده و یا حالت پوزیتیو یا مثبت دارند، یعنی دست رنگی است. گاهی این تصاویر دست‌ها به تنهایی نیز به کار می‌رفتند. نمونه این تصاویر را می‌توان در «غار دست‌ها» در آرژانتین دید که قدمتی نه هزار ساله دارد.

غار دست‌ها، آرژانتین، ۱۳هزار سال قبل از میلاد
غار دست‌ها، آرژانتین، ۱۳هزار سال قبل از میلاد

هنرمند غارنشین از شدت رنگ برای نشان دادن نقاط برحسته‌ی بدن حیوانات و القای دوری و نزدیکی استفاده می‌کرد.

گوزن شمالی، غار فون دو گوم فرانسه حدود ۱۵هزار سال ق‌.م.
گوزن شمالی، غار فون دو گوم فرانسه حدود ۱۵هزار سال ق‌.م.

اکثر غارنگاره‌ها به ویژه تصاویر گاوهای غار «لاسکو» در فرانسه پرسپکتیو ثابت ندارند، یعنی سر آن‌ها نیم‌رخ ولی شاخ‌ها تمام رخ است و هر دو شاخ دیده می‌شود. این اتفاق را در هنر بین النهرین و مصر کهن نیز شاهد هستیم.

هدف غارنگاره‌ها

بدون شک هر نظر قطعی در مورد هدف این غارنگاره‌ها و حتی پیکره‌ها، درست نیست اما این غارنگاره‌ها در تاریک‌ترین و دورترین قسمت غار نقاشی شده‌اند و کاربرد تزئینی نداشتند برای مثال در غار «فون دو گوم» فرانسه این نقاشی‌ها در صعب العبورترین قسمت غار که فاصله‌ی ۸۰۰ متری با دهانه‌ی آن دارد و محققان نام «تالار سیاه» را به آن داده‌اند رسم شده‌اند. هدف ترسیم این نقاشی‌ها پای اولین آیین جادویی را به میان می‌کشد، آیین جادویی برای تسخیر جانوران!

ورودی غار فون دو گوم
ورودی غار فون دو گوم

«آبه بروی»، رئیس باستان‌شناسان پیش از تاریخ در این مورد می‌گوید: «انسانی که در دوران پارینه‌ سنگی می‌زیست با محدود کردن جانوران در چارچوب یک تصویر، او را تابع قلمرو شکار خود می‌کرد.» گویی او تفاوت خیال و واقعیت را به درستی تشخیص نمی‌داد و می‌کوشید با نقاشی کردن شکار جانوران در دنیای واقعی نیز این اتفاق بیفتد عروسک‌های «وودو» که برای طلسم به کار می‌روند نیز ریشه در این باور دارند.

این شکارگران هنرمند در طی مراسم و رقص جادویی این نقاشی‌ها را می‌کشیدند و حتی آثار سوراخ شدن این دیواره‌ها براثر پرتاب نیزه نیز دیده می‌شود مانند اسب چینی در غار «لاسکو» فرانسه.

اسب چینی،غار لاسکو
اسب چینی،غار لاسکو

انسان هنرمند پیش از تاریخ فقط دغدغه‌ی شکار نداشت بلکه نقاشی‌های حیوانات حامله نشان‌دهنده‌ی تلاش او برای بقای جانوران و البته غذای او هم است.

در میان تمام جانوران نقاشی شده، به غیر از دو مورد هیچ تصویری از انسان یافت نمی‌شود یکی در غار لاسکو که پیکره‌ی ساده و ابتدایی انسان در مقابل گاو وحشی که با دقت بیشتری کشیده شده غیرعادی جلوه می‌کند. پیکره انسان فقط از چند خط ساده تشکیل شده‌است مثل نقاشی‌های بچگی‌مان و چنان بی‌حرکت است که گویی مرده و شاید به خلسه رفته. چهره‌اش شبیه پرنده است گویی نقاب دارد.

منظره‌ی چاه، لاسکو
منظره‌ی چاه، لاسکو

تصویر عجیب‌تر مربوط به غار «سه برادر» یا «شووه» در فرانسه است، تصویر انسانی که به صورتش نقاب و بر سر شاخ گوزن شمالی را زده، دم گرگ، ریش انسان و بدن شیر او را عجیب‌تر می‌کند. آبه بروی حدس می‌زند او جادوگر یا خدای حیوانات است ولی محققان دیگر عقیده دارند شکارچی است که استتار کرده، هرچه که هست با انسان‌های عادی تفاوت دارد.

دلیل این اتفاق می‌تواند به ماهیت جادویی این نقاشی‌ها ربط داشته‌باشد شاید هنرمند نمی‌خواست خود و هم‌نوعانش شامل جادو بشوند.

جادوگر، غار سه برادر،حدود۱۵هزار سال ق.م.
جادوگر، غار سه برادر،حدود۱۵هزار سال ق.م.

پیکره‌ها و کنده‌کاری‌ها

هرچند با ارزش‌ترین و مهم‌ترین بخش هنر پارینه‌ سنگی را غارنگاره‌ها تشکیل می‌دهند اما پیکره‌ها و کنده‌کاری‌هایی روی سنگ، عاج و شاخ هم کم ارزش نیستند از مهم‌ترین این کنده‌کاری‌ها می‌توان به «گاو وحشی با سر برگشته» اشاره کرد که روی شاخ گوزن شمالی با خطوط منحنی،  هاشور زنی و اختلاف سطح ساخته شده است، یعنی برجستگی‌هایی نیز دارد.

گاو وحشی با سر برگشته، غار لامادلین، حدود ۱۵هزار سال ق.م.
گاو وحشی با سر برگشته، غار لامادلین، حدود ۱۵هزار سال ق.م.

در این دوران پیکره‌های مشهوری از زنان برهنه یا ونوس‌ها که برجستگی سینه و اندام‌‌های دیگرشان نشان‌دهنده‌ی استفاده آنان به عنوان بت باروری ست و ریشه در همان باور نزدیکی خیال و واقعیت دارد یعنی انسان‌های پارینه‌ سنگی با ساختن این مجسمه‌های کوچک قصد شبیه‌‎سازی پیکره‌ی زن را ندارند بلکه می‌خواهند باروری و حاصلخیزی را به ارمغان بیاورند.

مشهورترین این پیکره‌ها «ونوس ویلندروف» که قدمتی سی هزار ساله دارد و در اتریش کشف شده است.

ونوس ویلندروف
ونوس ویلندروف

قدیمی‌ترین ونوس «هاول فلس» با قدمت حدوداً چهل هزار ساله در سال ۲۰۰۸ در آلمان کشف شده‌است.

ونوس هاول فلس
ونوس هاول فلس

جالب است بدانید!

  • غار لاسکو در ۱۹۶۳ به روی بازدیدکنندگان بسته شد چون کربن دی اکسیدی که توسط هزاران بازدیدکننده تولید می‌شد باعث آسیب دیدن غارنگاره‌ها شده‌بود، در سال۱۹۸۳ هنرمندان کپی از نقاشی‌های این غار تهیه و غار لاسکوی دو را افتتاح کردند یعنی توریست‌ها از نسخه فیک غار چندین هزار ساله بازدید می‌کنند!
  • دلیل نام گذاری غارنگاره‌ی اسب در لاسکو به«اسب چینی» به خاطر شباهت آن به نقاشی‌های چینی ست.
  • روش تاریخ‌گذاری آثار هنری که تا کنون نامش را بردیم از طریق رادیو کربن است.

نظرات
دیدگاه‌ها

۱ دیدگاه برای این مقاله ثبت شده است.

  1. رومینا مبیّن ۰۱ ژوئن ۲۰۲۰

    چقدر لذت بردم از مطالبت 😍 ممنونم و خسته نباشی

خوشحال میشیم نظرتون رو بدونیم 😉

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مشابه
نوشته‌های رندوم

خواندن مقاله‌های زیر رو به شما پیشنهاد میکنیم 🙃

معرفی سریال Black mirror؛ آینه ای به سوی آینده ی نه چندان دور
معرفی سریال Black mirror؛ آینه ای به سوی آینده ی نه چندان دور

هممون میدونیم که این روزا تکنولوژی با سرعت خیلی بیشتر از قبل داره به جلو حرکت میکنه. اما حتما متوجه ...

سنا فرج پور
تاریخ ۲ ماه پیش
بررسی بازی cuphead ؛ به سبک گذشته، به کام آینده
بررسی بازی cuphead ؛ به سبک گذشته، به کام آینده

تو این مقاله به بررسی بازی سرگرم‌کننده و چالش برانگیز کاپهد( cuphead)، ساخته استودیو نوپای MDHR می‌پ...

امید صفرنیا
تاریخ ۲ ماه پیش
VALORANT: حاصل ازدواج دو بازی موفق!
VALORANT: حاصل ازدواج دو بازی موفق!

والرانت یک بازی اول شخص شوتر ، مولتی پلیر و رایگان می باشد . والرانت به صورت رسمی 1 مارچ 2020 در ق...