تصویری کامپیوتری از شهر بازسازی‌شده‌ی چتل‌هویوک

چتل‌هویوک، گسترده‌ترین شهر عصر نوسنگی با هنری اعجاب‌آور

تاریخ ۲۷ آگوست ۲۰۲۰، ساعت ۱۵:۳۶
زمان مطالعه ۴ دقیقه برای مطالعه
تعداد کامنت ۲ نظر
تصویری کامپیوتری از شهر بازسازی‌شده‌ی چتل‌هویوک

در مقاله‌ی قبلی در مورد شهر اریحا خواندیم. اریحا، نخستین شهر ساخت بشر و متعلق به نوسنگی است. این شهر با دیوار حفاظتی و جمجه‌های گچ‌اندودش شهرت پیدا کرده‌است. در این مقاله می‌خواهیم شهری گسترده‌تر و اسرارآمیزتر اطلاعات کسب کنیم. چتل‌هویوک، گسترده‌ترین شهر عصر نوسنگی با هنری اعجاب‌آور است. می‌خواهیم بدانیم چتل‌هویوک چه تفاوتی با همتای اردنی‌اش، اریحا، دارد و چه ویژگی‌هایی باعث حیرت باستان‌شناسان شده‌است؟ هنر در این شهر به چه صورت نمود پیدا کرده‌‎است؟ چه تفاوت وشباهت‌هایی با دوره‌های پیشین خود دارد؟

چتل‌هویوک در کجاست؟

با حفاری‌هایی که در سال‌های 1961 تا 1963 در دشت قونیه آناتولی، ترکیه‌ی امروزی، انجام شد، شهری باستانی متعلق به دوره‌ی نوسنگی از دل خاک بیرون کشیده شد و همه را شگفت‌زده کرد. چتل‌هویوک، گشترده‌ترین شهر باستانی، دربردارنده فرهنگی شگفت‌آور است. فرهنگی که ردپای هنر دوره‌های پیشین در آن دیده می‌شود.

چتل‌هویوک به چه معناست؟

چتل به معنای چنگال و هویوک به معنای تپه است. در این منطقه دو تپه وجود دارد که ساکنان یکی از این تپه‌ها مربوط به دوره‌ی نوسنگی است. تپه دوم مربوط به دوره‌ی مس‌سنگی، بین دوره‌ی نوسنگی و عصر مفرغ، است.

نقشه‌ای از چتل‌هویوک

پیشه‌ی مردمان چتل‌هویوک

چتل‌هویوک شهر پرجمعیت و ثروتمندی بود که مردمانش با هنر و صنایع دستی آشنایی داشتند و در کنار آن از علم نسبتاً خوبی برخوردار بودند؛ زیرا ذوب کردن مس و سرب را می‌دانستند.

برخلاف مناطق دیگر نوسنگی که با آمدن کشاورزی شکار به حاشیه رفت، مردم چتل هویوک در کنار کشاورزی به شکار هم می‌پرداختند و از این راه غذای خود را تأمین می‌کردند.

برخی از مردمان چتل‌هویوک از ابسیدین، شیشه آتشفشانی حاصل از سردشدن ماگما، سلاح می‌ساختند.  

ساختار جامعه

تحقیقاتی که بر روی رژیم غذایی مردمان چتل‌هویوک انجام شد، نشان می‌دهد که همه‌ی مردم از یک نوع غذا استفاده می‌کردند. گوشت‌ها را در اجاق می‌پختند و از گندم آرد درست می‌کردند و نان می‌پختند. از این لحاظ اختلاف طبقاتی نداشتند؛ هم‌چنین یکسان بودن نقشه‌ی خانه‌هایشان نیز این برابری را تأیید می‌کند.

این شهر هیچ قصر یا مرکز فرماندهی ندارد، گویا بین مردم نوعی برابری و مساوات وجود داشت که این ویژگی منحصر به فرد است.

چه می‌شد اگر این ویژگی، به همین شکل، به تمدن‌های بعدی انتقال می‌یافت؟ جهان امروز ما بدون اختلاف طبقاتی تا چه اندازه می‌توانست متفاوت باشد؟

معماری چتل‌هویوک، مشخصه‌ی این شهر

مهم‌ترین ویژگی چتل‌هویوک، معماری اعجاب‌آور آن است. این شهر هیچ خیابانی ندارد و 150 خانه‌ی به هم‌چسبیده، در کنار محوطه‌ای باز، به احتمال قوی زباله‌دان، چتل‌هویوک را تشکیل می‌دادند. این نوع خانه‌سازی، امنیت شهر را هم تأمین می‌کرد و نیازی به برج و دیوار حفاظتی مانند شهر اریحا نبود.

درِ خانه‌های چتل‌هویوک روی پشت بام بود. این خانه‌ها از خشت ساخته می‌شدند و به وسیله‌ی کلاف چوبی محکم می‌کردند و به جز اندازه تفاوتی با یکدیگر نداشتند. کشف نقاشی دیواری از نقشه‌ی چتل‌هویوک، می‌توان به این نتیجه رسید که این شهر با نقشه‌ی قبلی ساخته ‌شده‌است. همه‌ی این خانه‌ها نیمکتی طاقچه مانند داشتند که به عنوان تخت‌خواب و میز از آن استفاده می‌کردند.

تصویری از خانه‌‌ای به سبک خانه‌های چتل‌هویوک ساخته شده‌است
خانه‌‌ای به سبک خانه‌های چتل‌هویوک

خانه‌های اسرارآمیز، زیارتگاه‌های چتل‌هویوک

برخی از این خانه‌ها با بقیه تفاوت داشتند و این تفاوت مربوط به ازدیاد تزئینات داخلی آن‌ها می‌شد. به طور میانگین از هر پنج خانه یکی دارای تزئیناتی از سردیس‌های جانوران، به ویژه جمجمه‌های گاو و پیکره‌های کوچکی از الهه‌ی باروری بودند. این خانه‌ها کاربردی مقدس داشتند و به عنوان زیارتگاه استفاده می‌شدند. برخی از این زیارتگاه‌ها از شاخ گاو به تعداد زیاد بر روی نیمکت‌ها و ستون‌ها استفاده می‌کردند؛ ولی هیچ مدرکی نیست که نشان بدهد این حیوان را پرستش می‎‌کردند بلکه هر خدایی را در کنار حیوان مختص به آن خدا یا الهه نشان می‌دادند. خدای مذکر در کنار گاو و خدای مونث در کنار پلنگ نشان داده می‌شد.

تصویری از نمونه بازسازی شده از زیارتگاه‌های چتل‌هویوک
نمونه بازسازی شده از زیارتگاه‌های چتل‌هویوک

پیکره‌های مقدس

در این زیارتگاه‌ها پیکره‌های کوچکی از سنگ یا رس پخته پیدا شده‌است. این پیکره‌ها اغلب مونث‌اند و شباهت زیادی به پیکره‌های الهه مادر دوران پارینه‌سنگی، مانند ونوس ویلندروف،  دارند. با این تفاوت که حالت انتزاعی دوره‌های پیشین که بیشتر به اندام‌های باروری تأکید می‌کردند، حالت رئالیستی پیدا کردند، به طوری که حتی دست و انگشتان آن‌ها نیز ساخته می‌شد.

روی برخی از این پیکره‌ها نمادهای کشاورزی رسم شده‌است که نشان می‌دهد جنبه‌ی باروری این الهه‌ها تنها مربوط به انسان‌ها نیست و به کشاورزی نیز ربط دارد. هم‌چنین پیکره‌های کوچکی از حیوانات همراه با تیر پیدا شده‌است که اکثراً آسیب دیده و شکسته‌اند. این پیکره‌ها قدمت بیشتری دارند و مربوط به دوره‌ی برتری شکار و مراسم جادویی، مشابه نقاشی‌های دیواری پارینه‌سنگی، هستند.

تصویری از پیکره‌ی الهه‌های باروری، چتل‌هویوک
الهه‌های باروری، چتل‌هویوک

نقاشی‌های دیواری

نقاشی‌های دیواری که در زیارتگاه‌ها کشیده شده‌اند، واقعیات زیادی را از چتل‌هویوک فاش می‌کنند. این نقاشی‌ها را با قلم‌مو روی دیوار گچی کشیده‌اند. با هر بار رسم روی آن را با گچ می‌پوشاندند تا تصویر دیگری خلق کنند. یکی از این نقاشی‌ها صحنه مربوط به صحنه‌ی شکار گوزن است که شباهت زیادی به نقاشی‌های دیواری غارهای پارینه‌سنگی دارد. با این تفاوت که نقاشی‌های دیواری چتل‌هویوک رنگ‌های متنوعی دارد و پیکره‌ها واقع‌بینانه رسم شده‌اند. چابکی و سرعت شکارچی رقصنده، با طرز پیچیدن پوست پلنگ دور کمرش نشان داده شده‌است.

تصویری از  نقاشی دیواری از صحنه‌ی شکار گوزن
نقاشی دیواری از صحنه‌ی شکار گوزن
تصویری از نقاشی دیواری از شکارچی رقصنده
نقاشی دیواری از شکارچی رقصنده

در لایه‌های پایینی تصویری از نقشه‌ی چتل‌هویوک با کوه آتشفشان دو قله‌ای رسم شده است که ثابت می‌کند که شهر از روی نقشه‎‌ی قبلی ساخته شده‌است. این کوه، تنها آتش‌فشان دو قله‌ای، به نام حسن داغ است. رسم این کوه در زیارتگاه اهمیت آن را نشان می‌دهد زیرا مردم چتل‌هویوک ابسیدین حاصل از آن را می‌فروختند.

تصویری از نقاشی دیواری از نقشه‌ی شهر چتل‌هویوک با کوه حسن داغ
نقاشی دیواری از نقشه‌ی شهر چتل‌هویوک با کوه حسن داغ
نظرات
دیدگاه‌ها

۲ دیدگاه برای این مقاله ثبت شده است.

  1. محمّدرضا ۲۸ آگوست ۲۰۲۰

    ⁦👌🏼⁩⁦👌🏼⁩⁦👌🏼⁩

    • ثـنـا مرزبان ۲۹ آگوست ۲۰۲۰

      ممنونم

خوشحال میشیم نظرتون رو بدونیم 😉

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مشابه
نوشته‌های رندوم

خواندن مقاله‌های زیر رو به شما پیشنهاد میکنیم 🙃

بررسی بازی Super Smash Bros . Ultimate ؛ بزرگترین مجمع تاریخ گیم!
بررسی بازی Super Smash Bros . Ultimate ؛ بزرگترین مجمع تاریخ گیم!

قطعا هممون می‌دونیم که لیگ قهرمانان اروپا چیه!؟ رویدادی بین بهترین تیم‌های دنیای فوتبال اروپا و حتما...

امید صفرنیا
تاریخ ۳ ماه پیش
شروع خوب رابطه خوب میاره
شروع خوب رابطه خوب میاره

در دنیایی که ما امروز زندگی میکنیم، برقراری ارتباط یکی از مهارتهای ضروری زندگی ما هستش. اما یک نکته ...

شینتو؛ دینی که ارواح آن در مکان‌هایی نظیر غارها و چشمه‌ها سکونت می‌کنند.
شینتو؛ دینی که ارواح آن در مکان‌هایی نظیر غارها و چشمه‌ها سکونت می‌کنند.

شینتو یک آئین ژاپنی است که تاکید بر زندگی هماهنگ با طبیعت دارد. چشم انداز اطراف ما، اقیانوس ها، غاره...

رعنا عباسپور
تاریخ ۳ هفته پیش